Diğer Yayınlar Koleksiyonu
Bu koleksiyon için kalıcı URI
Güncel Gönderiler
Öğe The effect of black chokeberry (aronia melanocarpa) on human inflammation biomarkers and antioxidant enzymes: a systematic review of randomized controlled trials(2025) Sarıkaya, Buse; Kolay, Ezgi; Güney Coşkun, Merve; Yiǧit Ziolkowski, Aslı; Aktaç, ŞuleContext: Consuming antioxidant-rich foods has been associated with potential benefits in managing chronic diseases by reducing oxidative stress and inflammation. Objective: This systematic review aimed to evaluate the effects of Aronia melanocarpa (aronia berry or chokeberry) on human inflammation biomarkers and antioxidant enzymes. Data Sources: A systematic search was conducted across multiple databases, including PubMed, Scopus, Science Direct, and Web of Science, to identify relevant studies investigating the potential effects of aronia on human inflammation biomarkers and antioxidant enzymes between April 2022 and November 2023. Data Extraction: The selection of studies followed the PRISMA guidelines, data screening was conducted by 4 independent reviewers, and data extraction and risk-of-bias assessments were performed by 2 independent reviewers using the Cochrane Risk of Bias 2 tool. Data Analysis: A total of 1986 studies were screened, and 18 studies that met the inclusion criteria were included in a systematic review that investigated the anti-inflammatory effects of aronia on various health parameters. These studies primarily focused on the effects of aronia on cardiometabolic diseases, performance in sport, and other health parameters. Conclusions: This study examined the effects of Aronia intervention on human health outcomes using aronia juice, extract, or oven-dried powder for a period of 4 to 13 weeks. The primary health parameters considered were C-reactive protein (CRP), interleukin-6 (IL-6), tumor necrosis factor alpha (TNF-α), interleukin-8 (IL-8), interleukin-10 (IL-10), interleukin-1β (IL-1β), superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), and reduced glutathione peroxidase (GSH-Px). The results showed that aronia had a beneficial effect on several inflammatory cytokines, including reductions in CRP, TNF-α and IL-6 concentrations, as well as elevated IL-10 levels. Moreover, positive changes have been observed in antioxidant enzyme systems, including; elevated SOD, GSH-Px and CAT activity. The findings of the presented studies provide evidence that Aronia melanocarpa may have beneficial effects on inflammatory markers. Systematic Review Registration: PROSPERO registration No. CRD42022325633.Öğe Interplay of gut microbiota, glucagon-like peptide receptor agonists, and nutrition: new frontiers in metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease therapy(2024) Güney Coşkun, Merve; Başaranoğlu, MetinThe gut-liver axis plays a crucial role in the development and progression of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). Key metabolites, including lipopolysaccharides, short-chain fatty acids (SCFAs), bile acids, and beneficial gut bacteria such as Bifidobacterium and Lactobacillus, are pivotal in this process. Glucagon-like peptide-1 receptor agonists (GLP-1 RAs) show promise in managing MASLD by promoting weight loss, enhancing insulin secretion, and improving liver health. They restore gut-liver axis functionality, and their effects are amplified through dietary modifications and gut microbiome-targeted therapies. Emerging research highlights the interplay between GLP-1 RAs and gut microbiota, indicating that the gut microbiome significantly influences therapeutic outcomes. Metabolites produced by gut bacteria, can stimulate glucagon-like peptide-1 (GLP-1) secretion, further improving metabolic health. Integrating dietary interventions with GLP-1 RA treatment may enhance liver health by modulating the gut microbiota-SCFAs-GLP-1 pathway. Future research is needed to understand personalized effects, with prebiotics and probiotics offering treatment avenues for MASLD.Öğe Effects of inulin on calcium metabolism and bone health(Hogrefe Verlag GmbH & Co. KG, 2023) Bakırhan, Hande; Karabudak, EfsunInulin, a dietary fibre found in the roots of many plants, has positive effects on health. It is particularly noteworthy due to its positive impact on calcium metabolism. Inulin has significant functions, such as improving calcium absorption through passive diffusion, bolstering calcium absorption via ion exchange and expanding the absorption surface of the colon by stimulating cell growth. In addition, inulin boosts calcium absorption by increasing calcium solubility, stimulating levels of calcium-binding protein expression and increasing useful microorganisms. It increases calbindin levels and stimulates transcellular active calcium transport. An inulin intake of least 8 10 g/day supports calcium absorption and total body bone mineral content/density in adolescents through its known mechanisms of action. It also significantly enhances calcium absorption and improves bone health in postmenopausal women and adult men. Sustained and sufficient inulin supplementation in adults has a positive effect on calcium metabolism and bone mineral density.Öğe The effect of obesity on human reproductive health and foetal life(Taylor and Francis Ltd., 2022) İncedal Irgat, Serap; Bakırhan, HandeObesity in both women and men is regarded as one of the many factors that may contribute to impaired reproductive health. Obesity can be accompanied by several neuroendocrine and ovarian dysfunctions, including chronic oligo/anovulation, menstrual irregularities, subfertility, and the increased risk of pregnancy in women. Insulin resistance, elevated triglyceride and fatty acid levels, and the secretion of adipocytokines caused by the excessive accumulation of adipose tissue associated with obesity adversely affect reproductive functions. Alterations in sperm quality and motility and hormone levels related to a rise in body mass index (BMI) may predispose men to infertility. The mechanisms of action of obesity on male infertility include endocrinopathy, erectile dysfunction, epididymitis, increased leptin and adipocytes, increased aromatase, inflammatory cytokines secreted by fat tissue, and sperm DNA fragmentation. This study reports that an increased BMI may lead to low semen quality, poor sperm motility, and reduced fertilization rates in men as well as anovulation, pregnancy loss, diminished pregnancy, and low live birth rates in women. Having optimal weight with balanced nutrition enables one to maintain a continuity of reproductive health throughout the entire life cycle, which is extremely important in terms of having a healthy embryo, including pre-foetal life, in the continuity of pregnancy and having a live birth.Öğe Vejetaryen sporcu olmak; besin tüketimi nasıl şekillenmeli?(Düzce Üniversitesi, 2022) Mete, Zeynep; Ersoy, Nesli; Ersoy, GülgünVejetaryen sporcu sayısı her geçen gün artış göstermekte ancak bu artışa paralel olarak sporculara referans olabilecek literatür sayısı oldukça sınırlı kalmaktadır. Vejetaryen bireyler çoğunlukla ani şekilde, sağlık kontrolü geçirmeden ve diyetisyen desteği almadan besin tüketimlerini değiştirmektedirler. Vejetaryen olmaya karar veren bir sporcunun diyetinden hayvansal besinleri çıkarması ile günlük gereksinmesi olan enerji, protein, B12 vitamini, demir, çinko, kalsiyum, iyot, D vitamini ve n-3 yağ asitleri gibi besin ögelerini yetersiz alması olasıdır. Sporcu bu besin ögelerinin bitkisel kaynaklarını diyetine eklemediği takdirde spor performansının azalmasının yanı sıra sağlık problemleri yaşama riski artmaktadır. Bu yeni beslenme düzeninin antrenman/müsabaka sürecine adapte edilmesi ise büyük önem taşımaktadır. Bunun yanı sıra vejetaryenliğin spor performansı üzerine etkisi ile ilgili kesin net sonuçlar belirtmek mümkün değildir. Ancak şuan ki veriler ile iyi planlanmış besin tüketimi ve destekleri ile spor performansının olumsuz etkilenmediğini söylemek mümkündür. Bu derleme yazıda vejetaryen sporcuların performans ve besin tüketimi üzerine yapılmış olan güncel literatür bilgisi değerlendirilmiş ve sunulmuştur. Konuya dikkat çekilmesi ve daha fazla yayın yapılmasının teşvik edilmesi büyük önem taşımaktadır.Öğe Vitamin D, the immune system, and its relationship with diseases(Springer, 2022) Şanlıer, Nevin; Güney Coşkun, MerveBackground: Vitamin D is classified as an immunomodulatory hormone that is synthesized because of skin exposure to sunlight. It is known to come into play during the regulation of hormone secretion, immune functions, cell proliferation, and differentiation. Its deficiency can cause many diseases and their associated pleiotropic effects. In addition, in relation to its eminent function as regards adaptive immune response and innate immune response, vitamin D level is associated with immune tolerance. Methods: Literature search prior to May 2021 was conducted through selected websites, including the MEDLINE, Embase, Web of Science, Cochrane Central, www.ClinicalTrials.gov , PubMed, Science Direct, Google Scholar, and EFSA. Results: Vitamin D is found effective for the regulation of hormone secretion, immune functions, and cell proliferation along with differentiation. Its role as an immune modulator is based on the presence of receptors on many immune cells and the synthesis of its active metabolite from these cells. Vitamin D, an immune system modulator, inhibits cell proliferation and stimulates cell differentiation. A fair number of immune system diseases, encompassing autoimmune disorders alongside infectious diseases, can occur because of low serum vitamin D levels. Supplementation of vitamin D has positive effects in lessening the severity nature of disease activity; there exists no consensus on the dose to be used. Conclusion: It is figured out that a higher number of randomized controlled trials are essential to evaluate efficacy pertaining to clinical cases, treatment duration, type, and dose of supplementation and pathophysiology of diseases, immune system functioning, and the effect of vitamin D to be administered.Öğe Polyamines in foods(Marmara University, 2014) Büyükuslu, NihalPutrescine (diamine), spermidine (triamine) and spermine (tetramine) are the most abundant polycatioanic natural amines. Putrescine and spermidine are found in nearly all organisms, while spermine is mainly found in eukaryotic cells. They are involved in the regulation of gene expression, translation, cell proliferation and differentiation, DNA, RNA and protein synthesis in mammallian cells. They can be supplied by endogenous synthesis inside the cell or intake from exogenous sources. Polyamines are critical for all types of cellular proliferation and for the continuation of life in all cell types. An increased need of dietary polyamines is suggested during rapid growth, such as neonatal period, wound healing and after surgery. However, it was also shown that the high levels of intracellular polyamines correlate with various human cancers. The limited exogenous polyamines emerges as a promising strategy in tumour therapy. There is a growing body of literature related to the effects of bioactive amines on health and diseases, but limited information about polyamine contents of food and human milk is available especially for diets in Turkey. Reliable information on polyamine content in foods is needed for dieticians. In this review, polyamine content of foods, especially vegetables, fruits, mother milk, meat and diary products, and requirement of daily intake were summarised based on the literature.Öğe Yaşlılarda kırılganlık sendromu ve omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri(Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, 2020) Cin, Pelin; Büyükuslu, NihalKırılganlık sendromu, yaşlanan nüfusun en önemli sorunlarından biridir. İnflamatuar süreçlerin düzensizliği, oksidatif stres, mitokondriyal işlev bozukluğu ve hücresel yaşlanma dahil olmak üzere çeşitli patofizyolojik etkenler, sendromun patofizyolojisini oluşturur. Sosyodemografik özellikler, psikolojik durumlar, beslenme durumu, fiziksel aktivite eksikliği ve mevcut komorbiditeler kırılganlığı etkileyen faktörlerdir. Omega-3 çoklu doymamış yağ asidinin (ÇDYA) akut veya kronik hastalığı olan yaşlılarda anti-inflamatuar etkisi sayesinde yararlı etkilerinin olduğu bilinmektedir. Bu derlemenin amacı, diyet kaynaklı veya destek olarak verilen omega-3 ÇDYA'nın yaşlı bireylerde kas kütlesi ve kas gücü, inflamatuar biyobelirteçler ve fonksiyonel kapasitedeki rolüne ilişkin kanıtları incelemek ve değerlendirmektir. Yapılan araştırmalar, omega-3 ÇDYA'nın pre-kırılganlık dönemde olan yaşlı bireylerde sendromun seyrini iyileştirici etki gösterebileceğini desteklemektedir. Kırılganlık evresinde olan yaşlılarda diyet kaynaklı veya destek olarak verilen omega-3 ÇDYA'nın etkileri tartışmalıdır. Tüm araştırmalar, sarkopeni ve kırılganlık gelişimini önlemek için rutin olarak beslenme durumunun kontrol edilmesi ve gerekli diyet müdahalelerinin yapılmasının önemini vurgulamaktadır.Öğe Tuz tüketimi ve sağlık(Türkiye Klinikleri Yayınevi, 2018) Öztürk, Rabia İclal; Garipağaoğlu, MuazzezSofra tuzu sodyum ve klorür iyonlarından oluşan basit ama hayati bir maddedir. Mutfakta kullanımının yanı sıra tarım, hayvancılık, gıda, tıp ve sanayinin birçok alanında önemli rol oynamaktadır. Denizler, tuzlu göller ve tuzlu su kaynaklarında sıvı veya kaya tuzu şeklinde katı hâlde bulunmaktadır. Besinlerle birlikte doğal olarak da vücuda alınmaktadır. Tarih boyunca adından sıkça söz edilen, hayati önem taşıyan bu mineral, lezzet vermenin yanı sıra, vücut sıvılarında olması gereken sodyumun da en önemli kaynağıdır. Sodyumun organizmada birçok işlevi bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; kan basıncının düzenlenmesi, sinirlerin uyarılması ve sıvı-elektrolit dengesinin sağlanmasıdır. Fazla tüketimi hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, kanser, osteoporoz, böbrek hastalıkları ve obezite gibi birçok hastalıkla ilişkili bulunmuştur. Günlük tuz tüketiminin 5 g’dan az tutulması önerilmektedir. Türkiye’de tuz tüketiminin günlük 15 g olduğu bildirilmektedir. Ülke genelinde tuz tüketiminin azaltılması için çalışmalar başlatılmıştır. İşlenmiş besinlerdeki tuzun azaltılması, etiket bilgilerinde daha ayrıntılı bilgi paylaşımı ve toplumun bilinçlendirilmesi gibi çalışmaların ardından aşırı tuz tüketimiyle ilişkili hastalıkların prevalansının azalacağı öngörülmektedir. Günümüzde piyasada çok çeşitli tuzlar satılmaktadır. Kaya tuzu, Himalaya tuzu, deniz tuzu, bambu tuzu, rafine tuzu bunlardan sadece birkaçıdır. Bu tuzların sağlık üzerine etkilerinin daha ayrıntılı araştırmalar ile ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmada, bazı tuz çeşitleri, tuz tüketimi, tuzun beslenmedeki yeri ile sağlık üzerine etkilerinin tartışılması amaçlanmıştır.Öğe Besin zenginleştirmesi(Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı, 2018) Tektunalı Akman, Cansu; Garipağaoğlu, MuazzezYetersiz ve dengesiz beslenme, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülen halk sağlığı sorunlarının başlıca nedenidir. Bu sorunların çözümüne yönelik bireysel ve toplumsal önlemler almak sosyal ve ekonomik gelişim için önemlidir. Toplumsal düzeyde alınan önlem- ler dünya genelinde farklılıklar gösterebilir. Bu önlemler; gelişmekte olan ülkelerde ilk 6 ay sadece anne sütü ile besleme, kaliteli ve yeter- li tamamlayıcı beslenmenin 6. aydan sonra sağlanması ve emzirme- nin en az 2 yaşına kadar sürdürülmesi, malnütrisyon açısından riskli gruplara beslenme eğitimi verilmesi, diyetin düzeltilmesi, beslenme müdahale programlarının yaygınlaştırılması, ve mikrobesin öğesi eksikliklerini önlemeye yönelik besin desteği ve besin zenginleştir- mesi uygulamalarının yapılması olarak sıralanabilir. Bu makalede besin zenginleştirmesi uygulamalarına güncel kaynaklara dayalı olarak yer verilmiştir.Öğe İnflamatuvar bağırsak hastalıkları ve anemi ilişkisi(Türkiye Diyetisyenler Derneği, 2015) Yoldaş, Havvanur; Saka, Mendaneİnflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH), temelde ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığını (CH) içermektedir. Genellikle genetik olarak duyarlı kişilerde ortaya çıkan, etiyolojisi tam olarak bilinmeyen, primer olarak gastrointesinal (GI) sistemi tutan, kronik seyirli, bir tablodur. Anemi, İBH hastalarında sıklıkla göz ardı edilen yaygın bir komplikasyondur ve patogenezi (inflamasyon, demir, B12 ve folik asit eksikliği, myelosupresyon) multifaktöriyeldir. Inflamatuvar bağırsak hastalarında kronik hastalıklar anemisinin (KHA) etiyolojisi eritropoezin farklı düzeylerde bozulmasıdır. Kronik hastalıklar anemisi, eritrositlerin parçalanması ile ortaya çıkan demirin retiküloendotelyal sistemdeki (RES) makrofajlar ve dentritik hücreler tarafından tutulması ve eritroid öncül hücrelere sunulamamasıyla meydana gelmektedir. Tüm bu mekanizmalar “fonksiyonel demir eksikliğine” neden olmakta, vücutta demir olmasına rağmen eritropoezis için kullanılamamaktadır. Bunun nedeni olarak vücuta kronik bir inflamasyon olması ve bu hastalığın tedavisinde kullanılan ilaçların olumsuz etkilerinin neden olduğu bildirilmektedir. Son yıllarda bu hastalıklarda belirgin bir artıs? dikkati c?ekmektedir ve deneysel anlamda bir c?ok c?alışma yapılmasına rağmen, klinik pratikte tam bir tedavi sağlayabilen ajan bulunamamıştır. İBH’nin tedavisi bu?yu?k oranda medikal tedavidir ve kanıt düzeyinde protokol oluşturulan bir tıbbi beslenme tedavisi henüz yoktur. Bu derleme makalede, ÜK ve CH seyrinde sıklıkla ortaya çıkan anemi patogenezinin yanısıra, hastalığın remisyonunda önerilen tıbbi beslenme tedavisinin literatür verileri ışığında gözden geçirilmesi amaçlanmıştır.Öğe Anne sütünde poliaminler(Galenos Yayıncılık, 2015) Büyükuslu, NihalAnne sütü, tüm yeni doğanlar ve bebekler için ideal besindir. Yapısında, gelişimi sağlayan makro besin bileşenleri ve fonksiyonel bileşikler içerir. Anne sütü bileşenleri, erken doğum ve zamanında doğum yapan annelerde değişiklik gösterir. Hücre büyümesi ve farklılaşmasında rol oynayan poliaminler, endojen olarak sentezlenmelerinin yanı sıra diyet yoluyla alınan besinlerden ve barsak mikrobiyatasından ekzojen olarak da sağlanırlar. Yeni doğanlar için ilk ekzojen poliamin kaynağı olan anne sütünde, spermin ve spermidin konsantrasyonu putresine oranla daha yüksektir. Laktasyon süresince poliamin içerikleri, ilk hafta boyunca artarak 1-2 hafta sonrasında maksimum seviyeye ulaşır, daha sonra düşmeye başlar. Anne sütünde poliamin içeriği, anne sütünün alınma zamanı, emzirme süresi ve annenin diyetle aldığı poliamin miktarına bağlıdır. Yeni doğan ve bebeklik dönemlerinde poliamin alınması immün sisteminin oluşturulması ve barsak gelişiminde önemlidir. Anne sütünün yetmediği ve tamamlayıcı beslenme gereken durumlarda, formula veya inek sütü kullanılır. İnek sütünün poliamin içeriği anne sütündekine oranla daha düşüktür. İdeal formula kompozisyonunda besin bileşenlerinin yanı sıra gerekli büyüme ve gelişmeden sorumlu mikro besin maddeleri de yer alır. Poliaminlerle zenginleştirilmiş formula ile beslenme, bebeklerin immün sistemi gelişimine katkıda bulunabilir. Bu derlemede, anne sütünde bulunan poliaminlerin, fonksiyonları ve bebeğin gelişimi üzerine etkileri ile anne sütü, inek sütü ve formulalarda poliamin içeriklerinin karşılaştırılması amaçlamıştır.Öğe Kronik karaciğer hastalıklarında tıbbi beslenme tedavisi(2017) Esin, Kübra; Bingöl, Fatma Nur; Akbulut, GamzeKronik karaciğer hastalarında malnütrisyon yaygın görülen bir komplikasyondur. Hastalığın ilerlemesi ile birlikte malnütrisyon oranı artmaktadır. Malnütrisyon temel olarak yetersiz ve/veya kalitesiz besin alımı, sindirim ve emilim bozukluğu, dinlenme enerji harcamasının ve besin öğesi gereksinmesinin artması sonucu görülmektedir. Malnütrisyonun neden olabileceği komplikasyonları önlemek için kronik karaciğer hastalarında malnütrisyon ve beslenme durumu değerlendirmesi yapılmalıdır. Hastaların malnütrisyonunun tanımlanmasında ve beslenme durumunun değerlendirilmesinde genellikle Subjektif Global Değerlendirme (SGA) yöntemi ve antropometrik ölçümler (üst orta kol çevresi, el kavrama gücü, biyolelektrik impedans yöntemi) kullanılmaktadır. Kronik karaciğer hastalarında malnütrisyonu önlemek ve besin öğesi gereksinmelerini karşılamak amaçlı oral, enteral ve/veya parenteral yolla beslenme destek tedavileri uygulanmaktadır. Beslenme tedavisi uygulanırken, hepatik ensefalopatinin ilerlemiş evreleri hariç, enerji ve protein kısıtlaması yapılmamalıdır. Yine bu hastalarda az ve sık beslenmeye, düzenli gece öğünü tüketimine dikkat edilmelidir. Kronik karaciğer hastalarında dallı zincirli aminoasitlerin kullanımı hastalığın seyrini olumlu etkilemektedir. Alkolik hepatitte N-asetil sisteinin; hepatik ensefalopatide ise probiyotik ve L ornitin-aspartatın beslenme tedavisinde alternatif olarak kullanımının olumlu sonuçlarına ilişkin çalışmalar mevcut olup, konu ile ilgili yeni çalışmalara gereksinim duyulmaktadır. Sonuç olarak, yeterli ve uygun tıbbi beslenme tedavisi ile hastaların klinik ve metabolik bulguları iyileşmekte, yaşam kaliteleri artmakta ve sağ kalım süreleri uzamaktadır. Bu derleme çalışmada, güncel literatür taramaları doğrultusunda kronik karaciğer hastalarının tıbbi beslenme tedavisi üzerinde durulmuştur.Öğe Reaktif oksijen türleri ve obezitede oksidatif stres(Marmara Üniversitesi, 2015) Büyükuslu, Nihal; Yiğitbaşı, TürkanObezite; alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanan, tüm dünyada prevalansı endişe verici şekilde artan kronik bir hastalıktır. Obeziteye neden olan etkenlerden biri olan oksidatif stres, reaktif oksijen türleri (ROT) ile hücrenin antioksidan savunma sistemi arasındaki dengesizlikten ortaya çıkar. Obezitede artış gösteren ROT’lar hipotalamik nöronlar üzerinde etkili olarak, açlık ve tokluğun kontrolünde ve buna bağlı olarak vücut ağırlığının kontrolünde etkili olurlar. ROT arttığında, DNA, protein ve lipitlerin oksidasyonu yoluyla hücre zedelenmesi, nekroz ve apopitoz oluşur. Adipoz dokuda oksidatif stresin artışı obez kişilerde metabolik sendrom gelişmesine neden olur. Diğer yandan kalori kısıtlaması veya egzersiz nedeniyle kilo kaybı oksidatif stresi azaltır. ROT oluşumundan sorumlu enzim sistemleri ve antioksidan sistemlerin hücrede yerleşimi farklılık gösterse de mitokondri ROT oluşumunun en önemli kaynağıdır. Elektron transfer sisteminde, oksidatif fosforilasyon tepkimeleri sonucu oluşan ROT’lar, hücre sinyal mekanizması, hücre çoğalması ve farklılaşması gibi çeşitli fizyolojik olaylarda rol alırlar. Bu derlemede, obezitede artan oksidatif stresin nedenleri literatüre dayalı olarak güncellenmiştir.
