Yazar "Kurum, Melis" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Öğe
    İstanbul ilinde yağış ve sıcaklık verilerinin yenilikçi eğilim (trend) yöntemleriyle analizi
    (İstanbul Medipol Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022) Kurum, Melis; Şişman, Eyüp
    Dünyamızdaki hızlı nüfus artışı, bilinçsiz tüketim, betonlaşma, kaynakların sürdürülebilirliği göz önünde bulundurulmadan kullanımı ve çevre kirliği gibi pek çok faktöre bağlı olarak küresel ısınma artmakta ve iklim değişikliğine sebep olmaktadır. Bu değişiklik özellikle yağış ve sıcaklık verileri üzerinde önemli değişiklikleri beraberinde getirmekte ve bu konuda gerçekleştirilen trend analizi çalışmaları literatürde önemli bir yer tutmaktadır. Günümüzde yağış ve sıcaklıklarda artış ve azalma şeklinde kendini gösteren eğilimlerin tarım, turizm, sanayi, eğitim, ekonomi ve günlük yaşantımızda etkili pek çok alandaki kaçınılmaz ve hissedilir sonuçları ortadadır. Akdeniz Havzası'nda yer alan Türkiye için iklim değişikliği ve bu değişikliğine bağlı yapılan ve yapılacak araştırmalar sektörler ve toplum açısından çok önemli ve öncelikli konular arasındadır. Bu sebeple Türkiye'nin en önemli şehri olan İstanbul ili için, uzun kayıt süresi boyunca ölçülen yağış ve sıcaklık verilerindeki eğilimler (trend) bu tez çalışması kapsamında araştırılmıştır. Bu kapsamda 1959-2020 yıllarını kapsayan veri setlerine klasik Mann-Kendall (MK), Yenilikçi Trend Analizi (YTA) ve Yenilikçi Poligon Trend Analizi (YPTA) yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmada yapılan analizler sonrası veri kalitesi açısından eksik verilerin en az olduğu, Sarıyer (Kumköy), Sarıyer, Kadıköy (Rıhtım), Şile ve Florya, toplamda beş meteoroloji istasyonu seçilmiştir. Tez kapsamında ilk olarak zaman serileri grafikleri üzerinden ön değerlendirmede bulunulmuştur. Verilerin homojenlik sınaması için Run testi kullanılmıştır. Klasik Mann Kendall yaklaşımı pek çok varsayıma dayandığından ve sadece bütüncül artan ve azalan eğilimleri (trendleri) ortaya koyabildiği için, herhangi bir varsayıma dayanmayan ve bütüncül olmayan artan ve azalan eğilimlerinde (trendlerin) de belirlenmesinde kullanılan yenilikçi yaklaşımlar, Yenilikçi Trend Analizi (YTA) ve Yenilikçi Poligon Trend Analizi (YPTA), ile de uygulamalar gerçekleştirilmiştir. MK yönteminde tümden değerlendirilen veriler, YTA yaklaşımında mevsimsel olarak da incelenmiştir. Ayrıca YTA ve YPTA metedolojileri ile her bir aya ilişkin eğilimler ayrıntılı şekilde ortaya konulmuştur. MK'a göre sıcaklık verilerinde beş istasyon için de önemli trend artışı söz konusudur. Yağış verileri için herhangi önemli bir trend artışı söz konusu değildir. Yenilikçi yaklaşımlar ile gerçekleştirilen analizlere gelince, YTA yöntemine göre,1990-2020 yıllarında aylık maksimum sıcaklıklarda 1959-1989'a göre önemli artış eğilimleri ortaya çıkmaktadır. Bu artışlar içerisinde özellikle yaz mevsiminde ortaya çıkan artış eğilimleri, diğer mevsimlerdeki eğilimlere nazaran, kolaylıkla ayırt edilebilmektedir. Tüm yıl içerisinde en belirgin eğilim (trend) artışının ortaya çıktığı aylar Ağustos ve Temmuz'dur. YPTA grafikleri ile YTA grafik sonuçları birbirini desteklemektedir. YPTA grafiklerine göre maksimum sıcaklık verilerinde en büyük trend uzunlukları beş istasyon içinde ortak şekilde Ekim-Kasım ayları geçişinde görülmüştür. Minimum, ortalama sıcaklık ve yağış verilerinin eğilim grafikleri incelendiğinde trendlerin istasyon konumuna ve aya bağlı olarak benzerlikleri yanı sıra önemli farklarında olduğu görülmüştür. Genelde sıcaklık verileri için benzerliklerin fazla olduğu ifade edilebilir. Buna karşın yağış verileri eğilimleri aynı ilçe sınırları içerisinde yer alan Sarıyer (Kumköy) ve Sarıyer istasyonları için karşılaştırıldığında önemli farkların olduğu görülmüştür. Bu durum yağış eğilimlerinin belirlenmesinde ve alansal değerlendirmeler için daha sık istasyon yapısına ihtiyaç duyulabileceğini işaret etmektedir. İstanbul'da seçilen meteoroloji istasyonlarına ait veriler için, trend eğilimleri bu çalışma kapsamında ayrıntılı şekilde belirlenerek yorumlanmıştır. Klasik MK yöntemi ile de aynı veriler için trend analizleri gerçekleştirilmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır. İklim değişikliği ile meteoroloji, hidroloji ve hidro-meteoroloji verilerinde kendini gösteren eğilimlerin yönlerinin ve büyüklüklerin belirlenmesinde yenilikçi yöntemlerin kullanımının, sıklıkla tercih edilen klasik MK yöntemine göre çok daha uygun olduğu bu çalışma kapsamında gerçekleştirilen analizler ve ortaya konular sonuçlar ile görülebilmektedir.